Telewizja Polska SA (oficjalny skrót TVP SA, do 1992 TP) – spółka Skarbu Państwa (spółka akcyjna), z mocy prawa jedyny nadawca telewizji publicznej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Historia

Okres przedwojenny

Za prekursora telewizji w Polsce należy uznać Jana Szczepanika zwanego "polskim Edisonem", który w 1897 roku opatentował w Brytyjskim Urzędzie Patentowym (patent brytyjski nr. 5031)^[2] "telektroskop" - "czyli aparat do reprodukowania obrazów na odległość za pomocą elektryczności"^[3].

Pierwszą w historii Polski transmisję telewizyjną przeprowadziła w 1931 roku rozgłośnia Polskiego Radia w Katowicach. Pracami eksperymentalnymi kierował inż. Twardawa^[4].

Dopiero później prace nad uruchomieniem stacji telewizyjnej w Polsce rozpoczęły się w 1935 w warszawskim Państwowym Instytucie Telekomunikacyjnym oraz Polskim Radiu. W 1936 zbudowano nadajnik na warszawskim wieżowcu Prudential. Już 1937 na szesnastym piętrze tego wieżowca rozpoczęła działalność eksperymentalna stacja telewizyjna, korzystająca z anteny zainstalowanej na dachu. Kierownikiem stacji został Władysław Cetner. Pokaz próbnej transmisji telewizyjnej odbył się 26 sierpnia 1939 roku w Warszawie z udziałem Mieczysława Fogga.

Była to telewizja mechaniczna nadająca w standardzie 120 linii, nadawano m.in. film z telekina "Barbara Radziwiłłówna" z Jadwigą Smosarską w roli głównej, w tym czasie trwały prace nad telewizją elektroniczną 343-liniową. Rozwój prac badawczych nad telewizją, które były bardzo zaawansowane (przewidywane uruchomienie stałego programu – rok 1940), przerwał wybuch II wojny światowej.

Okres powojenny

Do prac nad polską telewizją powrócono w roku 1947. Prace w Państwowym Instytucie Telekomunikacyjnym (później Instytucie Łączności) prowadzone były pod kierownictwem Janusza Groszkowskiego i Lesława Kędzierskiego. W 1952 przy ul. Ratuszowej 11 w Warszawie powstało doświadczalne studio, powołano też pierwszy zespół programu telewizji. Pierwszy program został wyemitowany 25 października 1952 roku o godz. 19:00 (w przeddzień wyborów do Sejmu). Wówczas z Instytutu Łączności nadano 30-minutowy program muzyczno-baletowy, który był odbierany na 24 odbiornikach rozmieszczonych w klubach i świetlicach^[5].

Trzy miesiące później – 23 stycznia 1953 – zainicjowano regularną emisję programu polskiej telewizji (pół godziny raz na tydzień). Po roku – 22 stycznia 1954 – uruchomiono Doświadczalny Ośrodek Telewizyjny z własnym zespołem dziennikarskim – to już z budynku przy placu Powstańców Warszawy 7 specjalnie na potrzeby nowo powstającej instytucji odbudowanym i powiększonym po zniszczeniach wojennych dawnym banku. Program ośrodka emitowano początkowo raz w tygodniu, a od 1 listopada 1955 – trzy razy.

Dopiero rozpoczęcie emisji przez Warszawski Ośrodek Telewizyjny 30 kwietnia 1956 umożliwiło dostęp do programów TV większej grupie odbiorców. Zasięg stacji wynosił ok. 55 kilometrów. WOT emitował program 5 razy w tygodniu. 1 maja 1956 pracę rozpoczyna Telewizyjny Ośrodek Transmisyjny ze stacją nadawczą umieszczoną na Pałacu Kultury i Nauki. Wysokość masztu sięgała 227 metrów.

Okres jednego programu

Prawdziwym początkiem Telewizji Polskiej było stworzenie 1 lipca 1958 Zespołu Programu Telewizyjnego przy Polskim Radiu. W dwa lata później (8 grudnia 1960) powołano Komitet ds. Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja". Od tego czasu Polskie Radio i TVP miały równorzędny status. Pierwszym szefem Radiokomitetu (stanowisko równorzędne z ministrem) został Włodzimierz Sokorski (szefowie pionów radia i telewizji posiadali rangę wiceministrów). 1 lutego 1961 ruszyła codzienna emisja programu telewizyjnego. Na przełomie lat 50. i 60. powstało siedem ośrodków regionalnych TVP (dysponujących własnymi studiami) w:

• Łodzi (22 lutego 1956) – TVP Łódź
• Poznaniu (1 maja 1957) – TVP Poznań
• Katowicach (3 grudnia 1957) – TVP Katowice
• Wrocławiu (1 lutego 1958) – TVP Wrocław
• Gdańsku (10 lutego 1959) – TVP Gdańsk
• Szczecinie (1 maja 1960) – TVP Szczecin
• Krakowie (4 czerwca 1961) - TVP Kraków

18 lipca 1969 oddano do użytku Centrum Radiowo-Telewizyjne w Warszawie przy ul. Woronicza (do dziś siedziba TVP). W celu ich stworzenia poniesiono duże nakłady finansowe, zaś technikom udało się też skompletować wysokiej klasy sprzęt telewizyjny.

Dwa programy

2 października 1970 uroczyście uruchomiono drugi ogólnopolski program telewizyjny. TVP2 od początku swego istnienia skupiała się głównie na programach kulturalnych i rozrywkowych (m.in. Studio 2).

Otwarcie Polski na zachód – charakterystyczne dla epoki Gierka – pozwoliło na dostęp polskiej telewizji do nowoczesnych technologii z wolnego świata. Pierwszym efektem współpracy było nadanie 16 marca 1971 pierwszego programu w kolorze przy użyciu francuskiego systemu SECAM. Z czasem był to standard przyjęty we wszystkich krajach demokracji ludowej. Początkowo transmisje kolorowe nadawane były raz w tygodniu, od 6 grudnia 1971 codziennie w kolorze pojawiała się transmisja z obrad zjazdu PZPR (dla przykładu, pierwsze cykliczne transmisje kolorowe w Europie były nadawane od 1967 roku^[6]). Ze względu na brak odpowiednich odbiorników, kolorowa telewizja nie była jednak w tym czasie dostępna dla większości polskich telewidzów.

1 listopada 1975 w Psarach-Kątach (Góry Świętokrzyskie) oddano do użytku naziemną stację łączności satelitarnej, która znacznie poszerzyła możliwości nadawcze TVP.

Po długim czasie przerwy w tworzeniu nowych ośrodków telewizyjnych, 12 stycznia 1985 roku powstał lokalny oddział telewizyjny w Lublinie – TVP Lublin (dawniej TVP3 Lublin).

Po przemianach

Przemiany społeczno-polityczne przełomu lat 80. i 90. spowodowały także reformę telewizji. 6 lutego 1990 TVP utraciła monopol na emitowanie telewizji w Polsce - powstała pierwsza oficjalna prywatna stacja telewizyjna.^[7] Na początku lat 90. zdecydowano o całkowitym przejściu z systemu SECAM na system PAL, w którym jako pierwszy, bo od 1 stycznia 1994, nadawał program II (wtedy na ten system przeszły również TVP Polonia i stacje regionalne TVP).

Kalendarium TVP

• 26 sierpnia 1939 – pokaz próbnej transmisji telewizyjnej w Warszawie
• 25 października 1952 – oficjalny start Telewizji Polskiej
• 1958 – powstaje Dziennik Telewizyjny
• 9 listopada 1958 – pierwsze wydanie Telewizyjnego Kuriera Warszawskiego
• 2 października 1970 – powstaje Telewizyjna Dwójka
• 12 stycznia 1985 – ośrodek regionalny w Lublinie (TVP Lublin)
• 26 czerwca 1986 – powstaje Teleexpress
• 18 listopada 1989 – przemiana Dziennika Telewizyjnego w Wiadomości
• 6 lutego 1990 - Koniec monopolu TVP - powstaje pierwsza oficjalna prywatna stacja telewizyjna w Polsce.^[8]
• 19 października 1990 – ośrodek regionalny TVP Rzeszów (później TVP3 Rzeszów)
• lipiec 1991 – decyzja o likwidacji Radiokomitetu działającego w rzeczywistości do 1993
• 24 marca 1992 – zmiana skrótu TP na TVP, zmiana loga TVP oznaczeń na wszystkich antenach oraz wprowadzenie nowych, rewolucyjnych pod względem techniki wykonania i wyglądu opraw graficznych na antenach stacji.
• 24 października 1992 – próbna emisja programu satelitarnego TVP Polonia skierowanego do Polaków mieszkających zagranicą, emitowanego regularnie od 30 marca 1993
• 29 grudnia 1992 – powołanie mocą ustawy KRRiT mającej pełnić funkcję regulatora rynku mediów elektronicznych w Polsce oraz zadecydowano o podziale Państwowej Jednostki Organizacyjnej Polskie Radio i Telewizja na:
  • Polskie Radio podzielone na 18^[9] niezależnych spółek: jedną nadającą programy ogólnopolskie (dokładnie 4 programy ogólnopolskie i program dla zagranicy) oraz siedemnaście nadających programy regionalne
  • Telewizję Polską (wówczas: 2 programy ogólnopolskie i 10 ośrodków regionalnych, oraz testowo działająca TVP Polonia)
• 1 stycznia 1994 - TVP2, TVP Polonia i ośrodki regionalne TVP przechodzą z SECAM na PAL
• 5 września 1994
  • powstaje ośrodek regionalny TVP Bydgoszcz
  • jedenaście wówczas istniejących ośrodków regionalnych przystąpiło do tworzenia pasma wspólnego (TVP Regionalna)^[10][11].
• 1 stycznia 1995 – TVP1 przeszedł z SECAM na PAL
• 30 marca 1997 – pierwszy w historii kanał tematyczny Tylko Muzyka emitowany do 15 lutego 1998 ze względów formalno-prawnych
• 21 grudnia 1997 - powstaje TVP Białystok
• 28 lutego 2001 – powołanie czterech ośrodków regionalnych:
  • Świętokrzyski Ośrodek Regionalny TVP S.A. w Kielcach – podlegający Oddziałowi Terenowemu w Krakowie^[12]
  • Opolski Ośrodek Regionalny TVP S.A. w Opolu – podlegający Oddziałowi Terenowemu w Katowicach^[12]
  • Warmińsko-Mazurski Ośrodek Regionalny TVP S.A. w Olsztynie – podlegający Oddziałowi Terenowemu w Gdańsku^[12]
  • Lubuski Ośrodek Regionalny TVP S.A. w Gorzowie Wielkopolskim – podlegający Oddziałowi Terenowemu w Poznaniu^[12]
• 2002 – obchody 50-lecia Telewizji Polskiej.
• 3 marca 2002 – ruszył trzeci program telewizji publicznej – TVP3 – zastępując dotychczasowe programy regionalne w całej Polsce^[13]
• 7 marca 2003 – zmiana identyfikacji marki, w tym logo wszystkich kanałów telewizyjnych
• 1 stycznia 2005 – zgodnie z Ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji, uruchomiono 4 nowe Oddziały Terenowe:
  • Oddział Terenowy TVP SA w Kielcach^[14] – dotychczasowy Świętokrzyski Ośrodek Regionalny TVP S.A. w Kielcach
  • Oddział Terenowy TVP SA w Opolu^[14] – dotychczasowy Opolski Ośrodek Regionalny TVP S.A. w Opolu
  • Oddział Terenowy TVP SA w Olsztynie^[14] – dotychczasowy Warmińsko-Mazurski Ośrodek Regionalny TVP S.A. w Olsztynie
  • Oddział Terenowy TVP SA w Gorzowie Wielkopolskim^[14] – dotychczasowy Lubuski Ośrodek Regionalny TVP S.A. w Gorzowie Wielkopolskim
• 9 stycznia 2005 – telewizja interaktywna (dzięki wykorzystaniu sieci PIONIER). Docelowo ma ona stać się platformą, w ramach której programy TVP będą rozpowszechniane w internecie przy użyciu modelu Video On Demand.
• 24 kwietnia 2005 – został uruchomiony kanał tematyczny TVP Kultura
• 18 listopada 2006 – kanał tematyczny TVP Sport
• 3 maja 2007 – kanał tematyczny TVP Historia
• 6 października 2007 o 05:29 – stratuje kanał tematyczny TVP Info (dawniej jako TVP3)
• 25 października 2007 – obchody 55-lecia Telewizji Polskiej.
• 6 sierpnia 2008 – pierwszy kanał Telewizji Polskiej w wysokiej rozdzielczości HDTV – TVP HD.
• 9 listopada 2008 – 50 urodziny obchodzi Telewizyjny Kurier Warszawski.
• 15 września 2009 – rusza platforma cyfrowa TVP, lecz szybko kończy swój żywot.
• 6 grudnia 2010 – kanał tematyczny TVP Seriale
• 10 stycznia 2011 – drugi kanał w technologii HDTV TVP1 HD^[15]
• 16 czerwca 2011 – pierwszy internetowy kanał tematyczny TVP Parlament ^[16]

Struktura

Struktura organizacyjna Telewizji Polskiej ulegała ciągłym zmianom. Na samym początku cały zespół programu telewizyjnego tworzył jedną, wydzieloną redakcję w Radiokomitecie. W 1958 przekształciła się ona w Zespół Programu Telewizyjnego, którego pierwszym szefem został Jerzy Pański. Stopniowo utrwaliła się struktura, która w momencie wprowadzenia stanu wojennego wyglądała następująco:

• Zespół Programu Telewizyjnego (z wiceprzewodniczącym Komitetu ds. Radia i Telewizji, jako szefem), dzielący się na:
  • Program I;
  • Program II;
  • Program III – regionalny (w Warszawie: Warszawski Ośrodek Telewizyjny).

Ich prace koordynowała (tj.: ustalała ramówkę, przyjmowała programy na antenę, organizowała emisję i nadzorowała jej bieżący przebieg) Naczelna Redakcja Programowa (dyrektorem programowym i redaktorem naczelnym był Włodzimierz Grzelak). Programy I i II nie miały wyodrębnionych kierownictw.

Na rzecz programów I i II audycje telewizyjne programowały, produkowały oraz proponowały do emisji Naczelne Redakcje (merytoryczne):

• Dziennika Telewizyjnego,
• Publicystyki,
• Publicystyki Międzynarodowej,
• Publicystyki o Krajach Socjalistycznych,
• Dziecięco-Młodzieżowa (Telewizja Młodych, Telewizja Dziewcząt i Chłopców – dla dzieci starszych i Telewizja Najmłodszych),
• Oświatowa i Popularnonaukowa,
• Kulturalna,
• Rozrywkowa,
• Filmowa,
• Muzyczna,
• Sportowa,
• Rolna,
• Wojskowa,
• Programów Zleconych.

W ramach Naczelnej Redakcji Publicystyki działało stworzone przez Mariusza Waltera – i posiadające znaczną autonomię – Studio 2. Naczelne redakcje dzieliły się z kolei na redakcje z kierownikami redakcji na czele; np. redakcja programów szkolnych czy redakcja kursów językowych działały w ramach Naczelnej Redakcji Programów Oświatowych i Popularnonaukowych.

W ramach Zespołu Programu Telewizyjnego działały także różne jednostki usługowe, pomocnicze i techniczne: Biuro Emisji, Dział Scenografii (zarządzany przez Xymenę Zaniewską), Zakład Produkcji Filmów Telewizyjnych (POLTEL), zakład transportu, dział finansów i księgowości, zespół produkcyjny, biuro kadr i szkolenia, wewnętrzna służba zdrowia.

Pod koniec sprawowania władzy w Radiokomitecie przez Macieja Szczepańskiego powołano w strukturze Zespołu Programu Telewizyjnego dwa wysokie stanowiska decyzyjne: Dyrektora Generalnego ds. Politycznych (Stanisław Cześnin) i Dyrektora Generalnego ds. Kultury (Janusz Rolicki). Nadzorowali oni bezpośrednio pracę podporządkowanych im Naczelnych Redakcji.

Główną cechą organizacyjną ówczesnej telewizji było to, że nie istniał wtedy system producentów zewnętrznych. Programów nie kupowano, ale produkowano wyłącznie we własnym zakresie i własnymi siłami, w pełni wykorzystując posiadany ogromny potencjał produkcyjno-techniczny, bardzo unowocześniony w związku z pierwszą wizytą w Polsce Jana Pawła II.

Telewizja współpracuje z klasami dziennikarskimi XXI Liceum Ogólnokształcące im. Hugona Kołłątaja w Warszawie

15.09.2009 r. ruszyła satelitarna platforma TVP, lecz 9 Października 2009 nowy zarząd wstrzymał projekt.

Obecna struktura spółki

Kanały Telewizji Polskiej TVP

Kanały główne

• TVP1
• TVP2
• TVP Info
• TVP Polonia
• 16 oddziałów regionalnych TVP:

Kanały tematyczne

• TVP Polonia
• TVP Kultura
• TVP Sport
• TVP Historia
• TVP Seriale
• TVP Parlament
• Белсат TV

Kanały w jakości HD

• TVP HD

planowane / emisja testowa:

• TVP1 HD - oficjalny start 1 czerwca 2012 roku
• TVP2 HD - oficjalny start 1 czerwca 2012 roku

Kanały zlikwidowane

• Tylko Muzyka
• TVP3 (zastąpiony przez TVP Info 6 października 2007)

Jednostki organizacyjne

• Agencja Informacji TVP AI, dawniej Telewizyjna Agencja Informacyjna
• Agencja Produkcji Telewizyjnych APT, dawniej Agencja Produkcji Audycji Telewizyjnych i Ośrodek Techniki TV
• Agencja Filmowa TVP

• Biuro Finansów
• Biuro Zarządzania Zasobami Ludzkimi
  • Akademia Telewizyjna

• Biuro Marketingu

• Biuro Bezpieczeństwa
• Biuro Prawne
• Biuro Koordynacji Programowej
• Biuro Reklamy
• Biuro Technologii
• Biuro Zakupów i Zamówień Publicznych
• Biuro Wymiany Krajowej i Międzynarodowej
• Biuro Zarządu i Spraw Korporacyjnych
• Ośrodek Administracji
• Ośrodek Dokumentacji i Zbiorów Programowych
• Ośrodek Emisji i Reemisji
• Ośrodek Informatyki i Telekomunikacji
• Ośrodek Serwisu
• Ośrodek iTVP HD

Władze TVP

• Przewodniczący radiokomitetu:
  • Włodzimierz Sokorski od kwietnia 1956 do października 1972 (PZPR)
  • Maciej Szczepański od października 1972 do sierpnia 1980 (PZPR)
  • Józef Barecki od sierpnia 1980 do września 1980 (PZPR)
  • Zdzisław Balicki od września 1980 do lipca 1981 (PZPR)
  • Władysław Loranc od lipca 1981 do grudnia 1982 (PZPR)
  • Jerzy Bajdor, kierownik od grudnia 1982 do marca 1983 (PZPR)
  • Mirosław Wojciechowski od marca 1983 do lipca 1986 (PZPR)
  • Janusz Roszkowski od lipca 1986 do kwietnia 1989 (PZPR)
  • Jerzy Urban od kwietnia 1989 do września 1989 (PZPR)
  • Andrzej Drawicz od września 1989 do 7 stycznia 1991
  • Marian Terlecki od 12 stycznia 1991 do 22 października 1991
  • Janusz Zaorski od 22 listopada 1991 do 19 maja 1992 i od 5 czerwca 1992 do 31 marca 1993
  • Zbigniew Romaszewski od 22 maja 1992 do 5 czerwca 1992 (Solidarność)
• Prezesi Zarządu TVP SA:
  • Wiesław Walendziak od stycznia 1994 do kwietnia 1996
  • Ryszard Miazek od kwietnia 1996 do czerwca 1998
  • Robert Kwiatkowski od czerwca 1998 do lutego 2004
  • Jan Dworak od lutego 2004 do maja 2006
  • Bronisław Wildstein od 11 maja 2006 do 26 lutego 2007
  • wakat od 27 lutego 2007 do 3 kwietnia 2007
    • p.o. Andrzej Urbański od 27 lutego 2007 do 3 kwietnia 2007
  • Andrzej Urbański od 3 kwietnia 2007 do 19 września 2009 (zawieszony od 19 grudnia 2008 do 19 września 2009)^[17],
    • p.o. Piotr Farfał od 19 grudnia 2008 do 19 września 2009^[17]
  • wakat od 19 września 2009 do 19 grudnia 2009
    • p.o. Bogusław Szwedo od 19 września 2009^[17] do 3 listopada 2009^[a]
    • p.o. Tomasz Szatkowski od 3 listopada 2009 do 18 grudnia 2009
  • Romuald Orzeł od 19 grudnia 2009 (zawieszony od 27 sierpnia 2010 do 28 lutego 2011)
    • p.o. Włodzimierz Ławniczak od 27 sierpnia 2010 do 10 grudnia 2010
    • p.o. Bogusław Piwowar od 10 grudnia 2010 do 28 lutego 2011
  • Romuald Orzeł od 1 marca 2011 do 6 maja 2011 (zawieszony od 3 marca 2011 do 6 maja 2011)
    • p.o. Juliusz Braun od 4 marca 2011 do 6 maja 2011
  • Juliusz Braun od 6 maja 2011

• Przewodniczący Rady Nadzorczej TVP SA
  • Witold Knychalski od 1998 do 31 lipca 2003
  • Antoni Dragan od 31 lipca 2003
  • prof. Tadeusz Kowalski od maja 2004 do czerwca 2005
  • Sławomir Skrzypek od 9 maja 2006 do 11 stycznia 2007
  • Janina Goss od 24 lutego 2007 do 19 grudnia 2008
  • Łukasz Moczydłowski od 19 grudnia 2008 do 3 lipca 2009
  • Bogusław Szwedo od 16 września 2009 do 27 sierpnia 2010
  • Grzegorz Borowiec od 27 sierpnia 2010 do 4 marca 2011
  • Stanisław Jakiełek od 4 marca 2011

Osobowości telewizyjne związane z TVP

 Z tym tematem związana jest kategoria: Osobowości telewizyjne związane z TVP.

W 2006 roku dziennikarz związany z Telewizją Polską Piotr Poraj-Poleski otrzymał nagrodę MediaPrize przyznawaną przez Fundację Josepha Pulitzera za adaptację książki Iona Pacepy "Czerwone Horyzonty", w ten sposób powstał jeden z odcinków cyklu "Prywatne życie dyktatorów". Nagrodę w bibliotece Francois Mitteranda odebrał w towarzystwie prezes TVP Anny Milewskiej. Była to pierwsza tak prestiżowa nagroda dla dziennikarza TVP.

Archiwalne audycje TVP

 Osobny artykuł: Archiwalne audycje TVP.

Obecna sytuacja TVP

Obecnie Telewizja Polska boryka się z trudną sytuacją finansową. W sezonie zimowym nadawana jest duża liczba programów powtórkowych (głównie produkcje własne, m.in. seriale, teleturnieje, filmy). Telewizja publiczna ograniczyła środki na otrzymywanie praw transmisyjnych produkcji zagranicznych, przez co w ramówce jej kanałów jest mniej filmów światowego kina ostatnich lat. TVP inwestuje głównie w produkcje własne, zwłaszcza seriale (m.in. M jak miłość, Barwy szczęścia, Klan, Plebania, czy Na dobre i na złe) oraz teleturnieje (m.in. Jaka to melodia?, Gilotyna).

Telewizja publiczna ubiegała się o uruchomienie elastycznej linii kredytowej w wys. 100 mln.zł, później zmniejszonej do 50 mln. zł. która miała za zadaniem ułatwić zarządzanie środkami finansowymi w okolicznościach kryzysu finansowania. Ze względu na brak stosownej zgody MSP kredyt ten nie został uruchomiony. TVP przyznała, że od 8 lutego 2011, w godzinach od 2 do 5 w nocy nadajniki analogowe TP Emitel SA nie emitują sygnałów TVP1 i TVP2^[18].

Logo

Zobacz też

• Polskie Radio
• Radiokomitet
• Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona TVP
• Początki polskiej telewizji
• Program dnia TVP 1.9.2006-dziś