Skok o tyczce
Skok o tyczce – konkurencja lekkoatletyczna, w której skok odbywa się na takich zasadach jak w skoku wzwyż, z tą różnicą, że zawodnik do pokonania poprzeczki używa tyczki.
Dawniej tyczkarze używali tyczek sztywnych, wykonanych z drewna, bambusu, aluminiowych rur (do końca lat 60.), dziś skaczą na tyczkach elastycznych wykonanych z wysokiej jakości tworzyw sztucznych. Tyczki te sprzyjają uzyskiwaniu lepszych rezultatów. Dla porównania rekord świata mężczyzn w skoku o tyczce sztywnej wynosi 4,82 m, a o tyczce nowej generacji 6,14 m.
Historia
- 1850 – rozegranie pierwszych zawodów w skoku o tyczce (wykonanej z jesionu)
- 1889 – wprowadzenie w Ameryce techniki skoku polegającej na wzniesieniu nóg ku górze
- 1900 – użycie po raz pierwszy bambusowych tyczek (używane do 1942 r.)
- 1957
- użycie przez Boba Gutowskiego aluminiowej, a przez Dona Bragga stalowej tyczki, przy próbach ustanawiania rekordu świata
- wprowadzenie mat w celu poprawienia bezpieczeństwa
- 1961 – ustanowienie pierwszego rekordu świata przy użyciu tyczki z włókna szklanego
- 1995 – rozpoczęcie przez IAAF notowania kobiecych rekordów w skoku o tyczce
Sprzęt
- Tyczka
Obecnie tyczka jest rurą o średnicy ok. 4 cm i długości do ok. 5,20 m wykonaną z laminatu włókna szklanego lub węglowego. Właściwościami tyczki są maksymalna masa skoczka wyrażona w funtach oraz tzw. flex, czyli współczynnik ugięcia tyczki pod obciążeniem, zwany twardością.
- Buty tzw. kolce
Budowa zbliżona do kolców do skoku w dal. Wiele firm wytwarza kolce z oznaczeniem LJ/PV – czyli zarówno do skoku w dal jak do tyczki. Wielu skoczków używa kolców do skoku w dal.
- Zeskok
Obecnie stosowane są zeskoki wykonane z twardej pianki poliestrowej. Grubość zeskoku dochodzi do 80 cm, długość wraz z wąsami i szerokość dochodzą do ok. 6 m.
- Skrzynka
Służy do ustalenia pozycji dolnego końca tyczki podczas skoku. Jest metalowym, trapezoidalnym zagłębieniem wyznaczającym punkt zerowy rozbiegu, gdzie dokonywany jest pomiar wysokości.
- Stojaki
Wysokość stojaków umożliwia umieszczenie poprzeczki na wysokości powyżej 6,20 m. Konstrukcja stojaków umożliwia przemieszczanie poprzeczki od 0 do 80 cm w przód (na zeskok)w celu dostosowania pionu do potrzeb skoczka.
- Poprzeczka
Jej budowa jest podobna do budowy poprzeczki do skoku wzwyż – jej długość to ok. 4,50 m
Rekordziści świata
- wśród mężczyzn:
- na otwartym stadionie: Serhij Bubka 6,14 m (Sestriere, 31 lipca 1994)
- w hali: Serhij Bubka 6,15 m (Donieck, 21 lutego 1993)
- wśród kobiet:
- na otwartym stadionie: Jelena Isinbajewa 5,06 m (Zurych, 28 sierpnia 2009)
- w hali: Jelena Isinbajewa 5,00 m (Donieck, 15 lutego 2009)
Chronologia (niepełna) rekordu świata w skoku o tyczce mężczyzn
Najlepsi zawodnicy w historii (stadion, stan na 3 sierpnia 2009)
Pełna chronologia rekordu świata w skoku o tyczce kobiet
Najlepsze zawodniczki w historii (hala, stan na 28 marca 2012)
- zobacz więcej na stronach IAAF (ang.) [dostęp 28 marca 2012].
- zobacz więcej na stronach alltime-athletics.com (ang.) [dostęp 28 marca 2012].
Najlepsze zawodniczki w historii (stadion, stan na 25 lutego 2012)
- zobacz więcej na stronach IAAF (ang.) [dostęp 28 marca 2012].
- zobacz więcej na stronach alltime-athletics.com (ang.) [dostęp 28 marca 2012].
Rekordziści Polski
- wśród mężczyzn
- na otwartym stadionie: Paweł Wojciechowski 5,91 m (Szczecin, 15 sierpnia 2011)
- w hali: Paweł Wojciechowski 5,86 (Gandawa, 13 lutego 2011)
- wśród kobiet
- na otwartym stadionie: Anna Rogowska 4,83 m (Bruksela, 26 sierpnia 2005)
- w hali: Anna Rogowska 4,85 m (Paryż, 6 marca 2011)
Chronologia rekordu Polski w skoku o tyczce mężczyzn
Chronologia (niepełna) rekordu Polski w skoku o tyczce kobiet na stadionie
Medaliści olimpijscy w skoku o tyczce
Mężczyźni
Kobiety
Medaliści Mistrzostw świata w lekkoatletyce w skoku o tyczce
Mężczyźni
Kobiety
Medaliści Mistrzostw Europy w lekkoatletyce w skoku o tyczce
Mężczyźni
Kobiety
Znani zawodnicy
- w Polsce
- Wojciech Buciarski
- Leszek Butscher
- Mirosław Chmara
- Przemysław Czerwiński
- Mateusz Didenkow
- Mariusz Klimczyk
- Adam Kolasa
- Marian Kolasa
- Ryszard Kolasa
- Władysław Kozakiewicz
- Andrzej Krzesiński
- Łukasz Michalski
- Tadeusz Olszewski
- Wilhelm Schneider
- Włodzimierz Sokołowski
- Tadeusz Ślusarski
- Zenon Ważny
- Paweł Wojciechowski
- na świecie
- Okkert Brits (RPA) *
- Serhij Bubka (ZSRR/Ukraina) *
- Paul Burgess (Australia) *
- Danny Ecker (Niemcy) *
- Jean Galfione (Francja) *
- Rodion Gataullin (ZSRR/Uzbekistan/Rosja) *
- Jeff Hartwig (USA) *
- Steve Hooker (Australia) *
- Renaud Lavillenie (Francja) *
- Tim Lobinger (Niemcy) *
- Jewgienij Łukjanienko (Rosja) *
- Timothy Mack (USA) *
- Dmitri Markow (Białoruś/Australia) *
- Wolfgang Nordwig (NRD)
- Pierre Quinon (Francja)
- Bob Seagren (USA)
- Toby Stevenson (USA) *
- Maksim Tarasow (Rosja) *
- Igor Trandenkow (Rosja) *
- Thierry Vigneron (Francja)
- Brad Walker (USA) *
Zawodnicy oznaczeni gwiazdką - * należą do elitarnego "klubu sześciometrowców" - zawodników mających na koncie zaliczony skok na wysokości 6 metrów lub większej (Galfione i Ecker jedynie w hali).
Znane zawodniczki
w Polsce
- Paulina Dębska
- Róża Kasprzak
- Anna Olko
- Joanna Piwowarska
- Monika Pyrek
- Anna Rogowska
- Anna Skrzyńska
- Katarzyna Sowa
- Anna Wielgus
- Agnieszka Wrona
na świecie[2]
Polscy medaliści wielkich imprez
- Zenon Ważny - Akademickie Mistrzostwa Świata, Paryż 1957
- Tadeusz Ślusarski - Halowe Mistrzostwa Europy, Göteborg 1974
- Tadeusz Ślusarski - Igrzyska Olimpijskie, Montreal 1976
- Władysław Kozakiewicz - Halowe Mistrzostwa Europy, San Sebastián 1977
- Władysław Kozakiewicz - Uniwersjada, Sofia 1977
- Tadeusz Ślusarski - Halowe Mistrzostwa Europy, Mediolan 1978
- Władysław Kozakiewicz - Halowe Mistrzostwa Europy, Wiedeń 1979
- Władysław Kozakiewicz - Uniwersjada, Meksyk 1979
- Władysław Kozakiewicz - Igrzyska Olimpijskie, Moskwa 1980
- Monika Pyrek - Młodzieżowe Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce, Amsterdam 2001
- Monika Pyrek - Igrzyska Frankofońskie, Ottawa 2001
- Adam Kolasa - Igrzyska Frankofońskie, Ottawa 2001
- Anna Rogowska - Mistrzostwa Świata, Berlin 2009
- Anna Rogowska - Halowe Mistrzostwa Europy, Paryż 2011
- Paweł Wojciechowski – Młodzieżowe Mistrzostwa Europy, Ostrawa 2011
- Paweł Wojciechowski – Mistrzostwa Świata, Teagu 2011
- Antoni Rzepka - Akademickie Mistrzostwa Świata, Warszawa 1924
- Edward Adamczyk - Światowe Igrzyska Studentów UIE, Berlin 1951
- Edward Adamczyk - Światowe Igrzyska Studentów UIE, Budapeszt 1954
- Zenon Ważny - Światowe Igrzyska Studentów UIE, Warszawa 1955
- Włodzimierz Osiński, Światowe Igrzyska Studentów UIE, Helsinki 1962
- Eugeniusz Miklas - Europejskie Igrzyska Juniorów, Warszawa 1964
- Władysław Kozakiewicz - Mistrzostwa Europy, Rzym 1974
- Wojciech Buciarski - Halowe Mistrzostwa Europy, Katowice 1975
- Tadeusz Ślusarski - Uniwersjada, Sofia 1977
- Tadeusz Ślusarski - Igrzyska Olimpijskie, Moskwa 1980
- Marian Kolasa - Halowe Mistrzostwa Europy, Madryt 1986
- Monika Pyrek - Mistrzostwa Świata Juniorów, Annecy 1998
- Anna Rogowska - Halowe Mistrzostwa Europy, Madryt 2005
- Monika Pyrek - Mistrzostwa Świata, Helsinki 2005
- Anna Rogowska - Halowe Mistrzostwa Świata, Moskwa 2006
- Monika Pyrek - Mistrzostwa Europy, Göteborg 2006
- Paweł Wojciechowski - Mistrzostwa Świata Juniorów, Bydgoszcz 2008
- Monika Pyrek - Mistrzostwa Świata, Berlin 2009
- Zenon Ważny - Światowe Igrzyska Studentów UIE, Berlin 1951
- Zenon Ważny - Światowe Igrzyska Studentów UIE, Budapeszt 1954
- Zygmunt Dobrosz - Europejskie Igrzyska Juniorów, Odessa 1966
- Paweł Iwiński - Europejskie Igrzyska Juniorów, Lipsk 1968
- Romuald Murawski - Mistrzostwa Europy Juniorów, Paryż 1970
- Władysław Kozakiewicz - Halowe Mistrzostwa Europy, Katowice 1975
- Mariusz Klimczyk - Halowe Mistrzostwa Europy, San Sebastián 1977
- Władysław Kozakiewicz - Halowe Mistrzostwa Europy, Mediolan 1982
- Ryszard Kolasa - Mistrzostwa Europy Juniorów, Schwechat 1983
- Marian Kolasa - Halowe Mistrzostwa Europy, Liévin 1987
- Mirosław Chmara - Halowe Mistrzostwa Europy, Haga 1989
- Anna Wielgus - Światowe Igrzyska Młodzieży, Moskwa 1998
- Anna Olko - Mistrzostwa Świata Juniorów Młodszych, Debreczyn 2001
- Monika Pyrek - Mistrzostwa Świata, Edmonton 2001
- Monika Pyrek - Halowe Mistrzostwa Europy, Wiedeń 2002
- Monika Pyrek - Halowe Mistrzostwa Świata, Birmingham 2003
- Anna Rogowska - Młodzieżowe Mistrzostwa Europy w Lekkoatletyce, Bydgoszcz 2003
- Anna Rogowska - Igrzyska Olimpijskie, Ateny 2004
- Monika Pyrek - Halowe Mistrzostwa Europy, Madryt 2005
- Anna Rogowska - Halowe Mistrzostwa Europy, Birmingham 2007
- Łukasz Michalski - Mistrzostwa Europy Juniorów, Hengelo 2007
- Monika Pyrek - Halowe Mistrzostwa Świata, Walencja 2008
- Anna Rogowska - Halowe Mistrzostwa Świata, Ad-Dauha 2010
- Przemysław Czerwiński – Mistrzostwa Europy, Barcelona 2010
Polscy finaliści olimpijscy (1-8)
mężczyźni
- 1. Tadeusz Ślusarski 5.50 1976
- 1. Władysław Kozakiewicz 5.78 1980
- 2= Tadeusz Ślusarski 5.65 1980
- 5. Wojciech Buciarski 5.45 1976
- 6. Zenon Ważny 4.25 1956
- 6. Mariusz Klimczyk 5.55 1980
- 6= Wilhelm Schneider 4.00 1936
kobiety
- 3. Anna Rogowska 4.70 2004
- 4. Monika Pyrek 4.55 2004
- 5. Monika Pyrek 4.70 2008
- 7. Monika Pyrek 4.40 2000
Polscy finaliści mistrzostw świata (1-8)
mężczyźni
- 4. Tadeusz Ślusarski 5.55 1983
- 4. Marian Kolasa 5.80 1987
- 8= Władysław Kozakiewicz 5.40 1983
- 8. Adam Kolasa 5.75 2001
kobiety
- 1. Anna Rogowska 4.75 2009
- 2. Monika Pyrek 4.60 2005
- 2= Monika Pyrek 4.65 2009
- 3. Monika Pyrek 4.55 2001
- 4= Monika Pyrek 4.55 2003
- 4. Monika Pyrek 4.75 2007
- 6= Anna Rogowska 4.35 2005
- 7. Anna Rogowska 4.45 2003
- 8. Anna Rogowska 4.60 2007
Polacy w dziesiątkach światowych tabel rocznych
Polacy w rankingu Track and Field News
Przypisy
- ↑ Boyd soars to new Australian record (ang.). Athletics Australia. [dostęp 25 lutego 2012].
- ↑ W tabeli uwzględniono wszystkie zawodniczki, które stanęły na podium najważniejszych światowych imprez.
Linki zewnętrzne