Leon Jan Wyczółkowski (ur. 11 kwietnia 1852 w Hucie Miastkowskiej koło Garwolina, zm. 27 grudnia 1936 w Warszawie, lecz został pochowany we Wtelnie pod Bydgoszczą) – polski malarz, grafik i rysownik, jeden z czołowych przedstawicieli okresu Młodej Polski w nurcie malarstwa realistycznego.

Życiorys

Kształcił się w Klasie Rysunkowej w Warszawie pod kierunkiem Antoniego Kamieńskiego, Rafała Hadziewicza i Wojciecha Gersona, potem w Akademii w Monachium (1875-1877) i w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem Jana Matejki (1877-1879).

W roku 1897 był jednym z założycieli Towarzystwa Artystów Polskich "Sztuka". W latach 1895-1911 był profesorem ASP w Krakowie, a od 1934 roku ASP w Warszawie.

Początkowo zamierzał poświęcić się malarstwu historycznemu, zachowując dokumentalny realizm szczegółu. Po pobycie w Paryżu zmienił swoje zainteresowania i wykorzystywał pewne rozwiązania impresjonizmu, malując pejzaże i sceny rodzajowe z silnymi efektami świetlnymi ("Rybacy brodzący"). Na krótko uległ wpływowi symbolizmu ("Druid skamieniały"). Około 1900 r. przyciemnił paletę. Późniejszą twórczość Wyczółkowskiego cechuje bogactwo środków formalnych. Dzięki znajomości z Feliksem Mangghą Jasieńskim uwidacznia się u niego silne zainteresowanie orientem. Znakomicie oddawał urodę kwiatów i martwych natur. Portretował niemal cały świat artystyczny Krakowa.

W 1922 r. Leon Wyczółkowski ofiarował Muzeum Wielkopolskiemu w Poznaniu bogaty zbiór sztuki wschodniej, zawierający: dywany, makaty, kilimy, wazony, misy, szkła, zabytkowe meble oraz dzieła malarskie i graficzne. Za ten dar Poznański Wydział Krajowy przekazał artyście dworek w Gościeradzu pod Bydgoszczą. Artysta mieszkał w nim z przerwami do swojej śmierci. 8 kwietnia 1937 r. żona Franciszka zgodnie z ostatnią wolą męża, przekazała miastu Bydgoszczy 425 prac, szkicowniki oraz pamiątki osobiste i wyposażenie pracowni. Akt darowizny zobowiązywał Bydgoszcz do sprawowania opieki nad zbiorem, popularyzacji twórczości i upamiętniania rocznic związanych z artystą oraz opieki nad jego grobem^[1].

Przeniesione do budynku przy ul. Gdańskiej 4 i otwarte w dniu 11 kwietnia 1946 (w rocznicę urodzin artysty) Muzeum Okręgowe w Bydgoszczy przyjęło imię tego wybitnego malarza. W specjalnym dziale muzeum poświęconym wyłącznie Leonowi Wyczółkowskiemu zgromadzono ok. 700 jego prac.

W 1935 został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury^[2].

Patron bydgoskiej Państwowej Ogólnokształcącej Szkoły Sztuk Pięknych i Liceum Plastycznego mieszczących sie przy ulicy Konarskiego. W 2009 r. na Wyspie Młyńskiej w Bydgoszczy urządzono tzw. Dom Leona Wyczółkowskiego - muzeum z dziełami artysty i wnętrzami zaaranżowanymi na dworek, w którym mieszkał w okresie międzywojennym^[3].

Od 1985 roku jest patronem jednej z ulic w Warszawie ^[4]

Najważniejsze dzieła

• Głowa Chrystusa (1882-1883, olej na tekturze, Muzeum Narodowe w Krakowie, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach);
• Portret młodej kobiety w pracowni malarza (1883, olej na płótnie, 60,5 x 31 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie);
• Ujrzałem raz... (1884, olej na płótnie, 73 x 57 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie);
• Welon (1885, olej na płótnie, Muzeum Górnośląskie w Bytomiu);
• Wesołe pacholęta (1891, olej na płótnie, 68 x 50 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie);
• Rybak (1891, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Krakowie, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach);
• Rybacy brodzący (1891, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Warszawie);
• Orka na Ukrainie (1892, olej na płótnie, 73 x 122 cm, Muzeum Narodowe w Krakowie, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach);
• Druid skamieniały (1892, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Krakowie, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach);
• Kurhan na Ukrainie (1894, olej na płótnie, Muzeum Okręgowe w Bydgoszczy);
• Gra w krykieta (1895, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Krakowie, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach);
• Krucyfiks wawelski (1896, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Krakowie, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach);
• Portret prof. Ludwika Rydygiera z asystentami (1897, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Warszawie);
• Japonka (1897, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Krakowie, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach);
• Stańczyk (Szopka) (1898, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Krakowie, Galeria Sztuki Polskiej XX wieku w Gmachu Głównym);
• Portret Ireny Solskiej (1899, pastel na kartonie, Muzeum Narodowe w Krakowie, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach);
• Mnich nad Morskim Okiem (1904, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Krakowie, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach);
• Tatry (1906);
• Białe róże (1908, olej na płótnie, 86 x 64 cm, własność prywatna);
• Gdańsk (1909);
• Teka huculska (1910);
• Portret Feliksa Mangghi Jasieńskiego (1911, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Krakowie, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach);
• Autoportret w chińskim kaftanie (1911, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Warszawie);
• Wawel (1911-1912);
• Chrystus na krzyżu (1915, olej na płótnie, kościół parafialnym pw. Najświętszego Zbawiciela w Rykach);
• Stara Warszawa (1916);

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Obrazy Leona Wyczółkowskiego
• Dział Leona Wyczółkowskiego Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy