Kriegsmarine (die Kriegsmarine, rodzaj żeński; niem. tłum. Kriegs - wojenna i Marine - marynarka) - marynarka wojenna III Rzeszy Niemieckiej, część sił zbrojnych Niemiec istniejąca w latach 1935-1945 w ramach Wehrmachtu.

Historia

Marynarka niemiecka Reichsmarine była wiązana przez limity ilościowe i dotyczące wielkości okrętów, przez Traktat wersalski. Od początku lat 30. XX wieku Niemcy, na fali odrzucania traktatu wersalskiego przystąpiły do rekonstrukcji marynarki wojennej. Zwiększały systematycznie liczbę lekkich jednostek (niszczyciele, torpedowce, kutry torpedowe).

21 maja 1935 marynarka III Rzeszy niemieckiej została przemianowana z Reichsmarine na Kriegsmarine. 18 czerwca 1935 zostało też zawarte brytyjsko-niemieckie porozumienie morskie, w którym ustalono docelową łączną wyporność niemieckich jednostek bojowych na 450 000 t (35% w stosunku do Royal Navy). Porozumienie to przekreśliło ograniczenia nałożone traktatem wersalskim i stało się formalną podstawą do gwałtownego rozwoju ilościowego i jakościowego floty niemieckiej. Od 1935 do wybuchu II wojny światowej zbudowano: 2 okręty liniowe, 3 krążowniki ciężkie, 16 niszczycieli i 28 okrętów podwodnych oraz liczne mniejsze jednostki.

Zgodnie z planem "Z" (od niem. tłum. Ziel - cel) Niemcy postawiły na stworzenie wielkiej floty oceanicznej. Planu tego nie udało się zrealizować z powodu coraz większych trudności ekonomicznych i ciężkich strat ponoszonych przez Kriegsmarine.

 Zobacz więcej w artykule Wehrmacht, w sekcji Marynarka wojenna Kriegsmarine.

Ogółem w czasie II wojny światowej (1939 - 45) III Rzesza Niemiecka na wodzie straciła: 6 pancerników, 7 krążowników, 27 niszczycieli, 68 torpedowców, 701 okrętów podwodnych i wiele mniejszych jednostek.

Kalendarium

1935

• 16 marca - podjęto ostateczną decyzję o masowej budowie okrętów podwodnych i nowej organizacji lotnictwa morskiego.
• 21 maja - w miejsce Reichsmarine powołano Kriegsmarine.
• 29 czerwca - do służby wszedł U-1, pierwszy okręt podwodny zbudowany po 1918.
• 27 września - utworzono 1. Flotyllę U-bootów "Weddigen". Jej pierwszym dowódcą został Karl Dönitz.

1939

• 14 lutego - zwodowano pancernik Bismarck.

• 1 kwietnia - zwodowano pancernik Tirpitz.
• 28 kwietnia - Adolf Hitler wypowiedział niemiecko-brytyjskie porozumienie flot i zapowiedział nieograniczoną rozbudowę Kriegsmarine.
• 1 września - Kriegsmarine posiadała 4 pancerniki, 8 krążowników, 22 niszczyciele, 16 torpedowców, 10 eskortowców, 52 okręty podwodne, 32 trałowce i inne mniejsze jednostki oraz ok. 78.000 marynarzy różnego szczebla.
• 1 września - o godz. 4:45 Pancernik Schleswig-Holstein rozpoczął II wojnę światową ostrzałem Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte.
• 14 października - niemiecki okręt podwodny U-47 po rajdzie na Scapa Flow zatapia brytyjski pancernik HMS Royal Oak i uszkadza krążownik liniowy HMS Repulse.
• 27 listopada - niemieckie pancerniki Scharnhorst oraz Gneisenau zatapiają brytyjski krążownik pomocniczy HMS Rawalpindi.
• 13 grudnia / 17 grudnia - Bitwa u ujścia La Platy brytyjskiego zespołu krążowników z niemieckm ciężkim krążownikiem Admiral Graf Spee, zakończona ostatecznie samozatopieniem niemieckiego rajdera przez własną załogę na wodach k. Montevideo
• 14 grudnia - brytyjski okręt podwodny HMS Ursula torpeduje niemiecki lekki krążownik Köln.

1940

• 9 kwietnia - udział Kriegsmarine w kampanii norweskiej - utrata niemieckich krążowników Karlsruhe po ataku brytyjskiego okrętu podwodnego Truant i Blücher po storpedowaniu przez norweską artylerię nadbrzeżną.
• 10 kwietnia / 13 kwietnia - kampania norweska - utrata 10 niszczycieli niemieckich w bitwach pod Narwikiem.
• 11-16 kwietnia - problemy techniczne z zapalnikami torped całkowicie niweczą niemiecką kampanię podwodną w Norwegii
• 30 października - niemiecki okręt podwodny U-32 w wyniku pościgu zostaje zatopiony.
• 31 października 1941 - niemiecki okręt podwodny U-552 zatapia pierwszą jednostkę amerykańską w trakcie II wojny światowej niszczyciel USS Reuben James.
• 5 listopada - brytyjski krążownik pomocniczy HMS Jervis Bay tonie po walce z niemieckim ciężkim krążownikiem Admiral Scheer.
• 1940 - do służby wszedł okręt liniowy Bismarck, ciężki krążownik Prinz Eugen, 7 krążowników pomocniczych, 3 niszczyciele, 5 torpedowców, 51 okrętów podwodnych, 24 ścigacze, 37 trałowców i mniejsze jednostki.

1941

• 27 maja - zatopienie pancernika Bismarck na północnym Atlantyku przez flotę brytyjską.
• 24 listopada - na południowym Atlantyku brytyjski pancernik HMS Dunedin (D93) zostaje zatopiony przez niemiecki okręt podwodny U-124.
• 25 listopada - na Atlantyku brytyjski pancernik HMS Barham tonie i eksploduje po ataku niemieckiego okrętu podwodnego U-331.

1943

• 30 stycznia - nowo promowany Grossadmiral Karl Dönitz został Naczelnym Dowódcą Kriegsmarine. Dotychczasowy dowódca, Grossadmiral Erich Raeder otrzymał stanowisko Inspektora Floty.
• 22 lutego - ORP Burza zatapia okręt podwodny U-606
• 16 - 20 marca odbyła się bitwa wokół konwojów HX-229 i SC-122 na Północnym Atlantyku. Ostatni wielki sukces U-Bootów.
• 8 października - ORP Orkan zostaje zatopiony przez niemiecki okręt podwodny U-379.
• 26 grudnia 1943 - tonie niemiecki pancernik Scharnhorst po bitwie pod Nord Cap z brytyjskim okrętami.

1944

• 12 listopada - w trakcie brytyjskiego nalotu w Tromso tonie niemiecki pancernik Tirpitz.
• 18 grudnia - RAF bombarduje w Gotenhafen niemiecki pancernik Schleswig-Holstein, w skutek czego okręt zatonął.

1945

• 16 lutego - k. Bergen zatonął U-1053 podczas prób z wyrzutnią V-2
• 31 marca - na jeziorze Dąbie koło Szczecina Niemcy na mieliźnie osadzają lotniskowiec Graf Zeppelin.
• kwiecień - zbombardowanie w Świnoujściu krążownika Lützow, samozatopienie w Wilhelmshaven krążownika Admiral Hipper. U wejścia do portu w Gdyni zatonął pancernik Gneisenau, nieukończony lotniskowiec Graf Zeppelin dostał się w ręce Armii Czerwonej na jeziorze Dąbie w Szczecinie.
• 9 kwietnia - zatonął w Kilonii krążownik ciężki Admiral Scheer i ciężko uszkodzono krążownik lekki Emden.
• maj - zatopienie przez alianckie lotnictwo ok. 30 okrętów podwodnych, ewakuujących się z Niemiec do Norwegii.
• 4 maja - Karl Dönitz nakazał U-Bootom zaprzestanie działań wojennych.
• 22 lipca - rozformowano Kriegsmarine.

Struktura

Dowództwo

Naczelne Dowództwo Kriegsmarine (Oberkommando der Kriegsmarine) utworzono 1 lipca 1935 z Kierownictwa Marynarki Reichswehry (Die Marineleitung der Reichswehr). W 1937 połączono je z Kierownictwem Wojny Morskiej (Die Seekriegsleitung). Do przekształceń doszło w listopadzie 1939 i kwietniu 1944.

Pod względem organizacyjnym Kriegsmarine dzieliła się na:

• Flotę
• Obszar morski - Morze Północne
• Obszar morski - Morze Bałtyckie
  • (Podlegała im również artyleria nadbrzeżna, personel portów)

Na potrzeby frontu Kriegsmarine formowała tzw. lądowe formacje marynarki wojennej, były one organizowane w bataliony morskie, brygady i dywizje.

Stopnie

Hierarchia stopni KM^[1]

Uwagi: W tabeli podano odpowiedniki w Polskiej Marynarce Wojennej po ostatniej reformie, która zlikwidowała trzy stopnie podoficerskie i wprowadziła czwarty stopień admiralski.

Stopnie 1-6: szeregowi, 7-14: podoficerowie, 15-16: chorążowie, 17-26: oficerowie.

Stopnie 4-6 dawały możliwość awansu służbowego bez ukończenia szkoły specjalistów.

Insygnia

Bandery

Bandery Naczelnego Dowództwa Kriegsmarine

• Bandera szefa sztabu Kriegsmarine, jeśli nie jest wielkim admirałem
  (OBdM, 1936 – 39)

• Bandera wielkiego admirała
  (OBdM, 1939 – 45)

• Bandera generalnego inspektora Kriegsmarine,
  jeśli jest wielkim admirałem (1943 - 45)

Oznaki

Oznaki służb i specjalności noszone na naramiennikach:

• Artyleria - kotwica nad płonącą pochodną z numerem pododdziału
• Batalion specjalny i batalion szkolny - dwie skrzyżowane kotwice
• Lekarze - eskulap
• Personel portów - O (Morze Bałtyckie) lub N (Morze Północne)
• Służby inżynieryjne - koło zębate
• Szkoła matów - trzy skrzyżowane kotwice

Mundury

Wojska Kriegsmarine nosiły mundury granatowe ze złocistym oporządzeniem (guziki, szamerunek, akselbanty itd.). Oczywiście od 1934 r. na czapkach i na lewej piersi munduru miały być noszone nazistowskie Parteiadlery, były one złociste u oficerów, a u niższych rangą żółte. Dodatkowo na czapkach marynarskich na otoku znajdowała się wstęga z gotyckim napisem Kriegsmarine^[2].

Przypisy

Zobacz też

• Lista okrętów Reichsmarine i Kriegsmarine
• Erich Raeder
• Karl Dönitz
• Gotenhafen
• Marynarka wojenna